LECTIO IX (NONA) Η ΕΓΚΑΘΙΔΡΥΣΗ
ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΤΗ ΡΩΜΗ
Tarquinius Superbus, septimus atque ultimus regum, hoc modo imperium
perdit. Filius eius Sextus Tarquinius pudicitiam Lucrētiae, uxōris Collatīni, laedit. Maritus et pater et Iunius Brutus eam maestam
inveniunt. Illis femina cum lacrimis iniuriam aperit et cultro se ipsam
interfecit. Brutus ex vulnere dolōre magno
cultrum extrahit et delictum punīre parat.
Populum concitat et Tarquinio imperium adimit. Liber iam populus Rōmānus duo consules,
Iunium Brutum et Tarquinium Collatīnum, deligere
constituit.
Μετάφραση
Ο Ταρκύνιος ο Υπερήφανος, ο έβδομος και
τελευταίος από τους βασιλιάδες, μ’ αυτόν τον τρόπο χάνει την εξουσία: Ο γιος
του Σέξτος Ταρκύνιος προσβάλλει την τιμή της Λουκρητίας, συζύγου του
Κολλατίνου. Ο σύζυγος και ο πατέρας και ο Ιούνιος Βρούτος τη βρίσκουν περίλυπη.
Η γυναίκα με δάκρυα αποκαλύπτει σ’ αυτούς την αδικία και με μαχαίρι αυτοκτονεί.
Ο Βρούτος βγάζει από το τραύμα το μαχαίρι με μεγάλο πόνο κι ετοιμάζεται να
τιμωρήσει το έγκλημα. Το λαό ξεσηκώνει και αφαιρεί την εξουσία από τον
Ταρκύνιο. Ελεύθερος πια ο ρωμαϊκός λαός αποφασίζει να εκλέξει δυο ύπατους, τον
Ιούνιο Βρούτο και τον Ταρκύνιο Κολλατίνο.
Ρηματα
Α’
|
concito – concitavi –
concitatum – concitāre paro- paravi – paratum –
parāre |
ξεσηκώνω ετοιμάζω |
Γ’
|
perdo – perdidi-
perditum- perdĕre[1] laedo – laesi – laesum –
laedĕre interficio –interfeci –
interfectum – interficĕre extraho – extraxi –
extractum – extrahĕre adimo – ademi – ademptum
– adimĕre deligo – delegi – delectum
– deligĕre constituo – constitui- constitutum-
constituĕre |
χάνω προσβάλλω σκοτώνω βγάζω αφαιρώ εκλέγω σποφασίζω |
Δ’
|
invenio –inveni-
inventum – invenire aperio – aperui- apertum
– aperire punio – punivi/ii –
punitum – punire |
βρίσκω αποκαλύπτω τιμωρώ |
Ουσιαστικα
|
1η κλίση |
2η
κλίση |
3η κλίση |
||
|
pudicitia-ae (θ): «τιμή» Lucretia-ae (θ): Λουκρητία femina-ae (θ): γυναίκα lacrima-ae (θ): δάκρυ iniuria-ae (θ): αδικία |
Tarquinius-ii/i (α): Ταρκύνιος modus-i (α): τρόπος filius-ii/i (α): γιος Sextus-i (α): Σέξτος Collatinus-i (α): Κολλατίνος maritus-i (α): ο
σύζυγος Iunius-ii/i (α): Ιούνιος Brutus-i (α): Βρούτος culter-tri (α): μαχαίρι delictum-i (ο): έγκλημα populus-i (α): λαός imperium-ii/i (ο): εξουσία |
rex-regis (α): βασιλιάς uxor-ris (θ): η
σύζυγος pater-tris (α): πατέρας vulnus-neris (ο): πληγή, τραύμα dolor-oris (α): πόνος, οδύνη consul-lis (α): ύπατος |
||
|
|
|
|
||
|
Επιθετα 2ης
κλίσης septimus-a-um
(αριθμητικό): έβδομος ultimus –a-um: τελευταίος maestus-a-um: περίλυπος liber-libera –liberum: ελεύθερος magnus-a-um:μεγάλος-η-ο |
Αντωνυμιες ille –illa-illud (δεικτική): εκείνος hic –haec-hoc (δεικτική): αυτός is-ea-id (δεικτική-επαναληπτική): αυτός-η-ο ipse-a-um (δεικτική-οριστική)
: ο ίδιος Απόλυτο Αριθμητικό duo-duae-duo: δυο[2] |
|
||
|
Προθεσεις cum + αφ. (τρόπου): με ex + αφ.(απομάκρυνση) : από |
Συνδεσμοι atque : και Επιρρηματα iam (χρόνου): ήδη, αμέσως, πια |
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
·
Το
τακτικό αριθμητικό επίθετο septimus-a-um, όπως και όλα τα αριθμητικά, δεν έχει κλητική
·
pudicitiam:
Έχει μόνο ενικό αριθμό γιατί δηλώνει αφηρημένη έννοια
·
pater: ετερόσημο. Στον ενικό πατέρας, στον πληθυντικό
(patres-um) οι συγκλητικοί, οι πατρίκιοι
·
invenio, deligo: συντάσσονται με 2 αιτιατικές, η μία είναι κατηγορούμενο της άλλης
·
aperio, adimo: συντάσσονται με αιτιατική (άμεσο αντικείμενο) και δοτική προσώπου
(έμμεσο)
·
Η
αφαιρετική του τρόπου εκφέρεται εμπρόθετα με την πρόθεση cum.
Όταν όμως συνοδεύεται από επιθετικό προσδιορισμό τίθεται απρόθετα (hoc modo, dolore magno)
ΑΣΚΗΣΕΙΣ
- Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται
για τις παρακάτω λέξεις/ συνεκφορές:
regum: γενική ενικού ………………………………………………
hoc modo: αιτιατική πληθυντικού ………………………………..
filius: δοτική ενικού …………………………………………………
uxoris: αφαιρετική πληθυντικού …………………………………..
lacrimis: αιτιατική ενικού …………………………………………..
dolore magno: δοτική πληθυντικού ………………………………
2.
Να γραφούν οι πλάγιες πτώσεις
των ουσιαστικών στον αριθμό που βρίσκονται: regum, lacrimis, pater, cultrum.
- Να συμπληρώσετε τις αντίστοιχες
πτώσεις των άλλων γενών των επιθέτων και των αντωνυμιών και στους δύο
αριθμούς:
eius,
maestam, illis, ipsam, liber
|
Singularis |
|||
|
Αρσενικό |
Θηλυκό |
Ουδέτερο |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Pluralis |
|||
|
Αρσενικό |
Θηλυκό |
Ουδέτερο |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4.
Na γραφούν οι ζητούμενοι
τύποι των ρημάτων:
• perdit: γ’ πληθυντικό ενεστώτα:
• parat: απαρέμφατο ενεστώτα και τον ίδιο τύπο στον μέλλοντα:
• punire : β’ ενικό ενεστώτα και παρατατικού:
• inveniunt: α’ ενικό παρατατικού και απαρέμφατο ενεστώτα:
• laedit: α’ πληθυντικό ενεστώτα και παρατατικού:
5. Να
συμπληρώσετε τα κενά επιλέγοντας την κατάλληλη λέξη αφού τη μεταφέρετε στον
κατάλληλο τύπο:
α. Filius ........... ...........
imperium adimit (pater, suus)
β. Ille ............ ......... Sextum Tarquinium, ........... Tarquini
Superbi, ........... septimus atque
ultimus regum erat. (punio,
paro, filius, qui)
γ. Uxor Collatini maesta ............. se
............ interficit. (culter, ipse)
δ. Brutus ex ............ magno ..............
cultrum extrahit et ................ exspirat. (Lucretia,
dolor, vulnus)
ε. Populus duos .............. ............. constituit. (deligo, consul)
6.
Να μεταφέρετε στην αντίστοιχη
πτώση ή στο αντίστοιχο πρόσωπο του άλλου αριθμού τους κλιτούς τύπους των
παρακάτω προτάσεων:
α. Ille delictum punire parat.
β. Pater puellae invenit eam maestam.
γ. Tu nobis iniuriam aperit.
δ. Tu huic potestatem adimis
ε. Hic suum regnum perdit.
7.
Να συνδυάσετε τις λέξεις των
στηλών Α´ και Β ´
Α ´
Β´
1. ultimus α. έμμ. αντικείμενο
2. eius
β. αφαιρετική του τρόπου
3. maestam
γ. παράθεση
4. dolore
δ. αντικείμενο
5. Tarquinio
ε. γενική κτητική
6. consules στ. κατηγορούμενο
8.
Lucritiae uxoris:
Να αναγνωριστεί ο ονοματικός ομοιόπτωτος προσδιορισμός και να μετατραπεί σε
αναφορική πρόταση.
Αναγνώριση:
Μετατροπή:
9.
Καθεμιά από τις ακόλουθες προτάσεις έχει ένα
γραμματικό – συντακτικό λάθος. Να γράψετε τον σωστό τύπο.
Ex vulneri
cultrum cum lacrimis extrahit.
Maritus et pater
Lucretiam maesta inveniunt.
Romani duo
consules deligere constituit.
Puella maritum
iniuriam aperit.
10. Nα αντιστοιχίσετε τις παρακάτω λατινικές λέξεις του κειμένου με τις ομόριζες
του ευρωπαϊκές:
|
1. regum |
α. popular (δημοφιλής, αγγλικά) |
|
2. liber |
β. dolorante (επίπονος, ιταλικά) |
|
3. populus |
γ. roi (βασιλιάς, γαλλικά) |
|
4. dolore |
δ. libertad (ελευθερία, ισπανικά) |
|
5. punio |
ε. punishment (τιμωρία, αγγλικά) |
11.
Nα βρείτε με ποια λατινική λέξη του κειμένου έχουν ετυμολογική σχέση οι
παρακάτω ελληνικές λέξεις:
- φεμινισμός:
- πατριαρχία:
- ιμπεριαλιστής:
- ρήγας:
- ποινικολόγος:
- εβδομάδα:
12. Πώς συνέβαλε η
αυτοκτονία της Λουκρητίας στην κατάργηση της μοναρχίας στην Ρώμη; Ή
εναλλακτικά: Το περιστατικό με την προσβολή της Λουκρητίας σηματοδοτεί μια μεγάλη
πολιτειακή αλλαγή στην ιστορία της Ρώμης. Ποια είναι αυτή; Γράψτε ένα σύντομο
κατατοπιστικό σημείωμα.
13. Να συνδέσετε τη
στήλη Α με τη στήλη Β (1 στοιχείο της στήλης Β περισσεύει)
|
Α |
Β |
|
1.
perdo |
Α. προσβάλλω |
|
2.
laedo |
Β. βρίσκω |
|
3.
invenio |
Γ. τιμωρώ |
|
4.
interficio |
Δ. αποφασίζω |
|
5.
punio |
Ε. χάνω |
|
6.
adimo |
Στ. σκοτώνω |
|
7.
constituo |
Ζ. αφαιρώ |
|
8.
aperit |
Η. ετοιμάζω |
|
|
Θ. αποκαλύπτω |
14.
Συμπληρώστε τα κενά με τις κατάλληλες φράσεις στα
λατινικά: ad hominem, ex cathedra , carpe diem, ex officio, ad populum (2 φράσεις περισσεύουν)
·
Οι τρόποι διενέργειας μιας συζήτησης δεν είναι, ομολογουμένως, πάντα καλοί: υπάρχουν
επιθέσεις trolling, spamming και τύπου ………………..
·
O δάσκαλος προκάλεσε απογοήτευση στους μαθητές του
γιατί μίλησε …………………
·
…………………………, εκμεταλλεύσου και απόλαυσε τη μέρα και
μη γκρινιάζεις! Η ζωή είναι μικρή!
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου