ΣΥΝΟΧΗ-ΣΥΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ

 

 

Διαρθρωτικές Λέξεις

 

Οι διαρθρωτικές είναι μεταβατικές – συνδετικές λέξεις, οι οποίες ενώνουν νοήματα στο πλαίσιο : α. μιας περιόδου, β. μιας παραγράφου, γ. περισσότερων παραγράφων. Υπάρχουν αρκετές κατηγορίες διαρθρωτικών λέξεων με τις οποίες επιτυγχάνονται ποικίλες νοηματικές σχέσεις. Τέτοιες είναι οι ακόλουθες:

 

·        Αντίθεση – Εναντίωση: αλλά, όμως, ενώ, αντίθετα, ωστόσο, απεναντίας, κι όμως, πέρα απ’ αυτά όμως, μολονότι, παρά το γεγονός ότι…κτλ

·        Χρονική σειρά -Ακολουθία νοημάτων: όταν, αφού, καθώς, αρχικά, μόλις, σήμερα, τέλος, πριν από, στον αιώνα μας, ύστερα, τώρα, μέχρι κτλ.

·        Επεξήγηση-παράδειγμα: λόγου χάρη, για παράδειγμα κτλ.

·        Σύγκριση και σκοπός: συγκριτικά, σε σχέση, παρά, απ’ όσο, απ’ ότι κτλ. σκοπός, για να, επιδίωξη, στόχος κτλ.

·         Επιβεβαίωση -Συμφωνία –Αποδοχή: βεβαίως, εξάλλου, σίγουρα, παράλληλα, είναι αλήθεια, πράγματι, αναμφισβήτητα, αναμφίβολα κτλ.

·        Έμφαση –Επιτονισμός: μάλιστα, θα ήθελα να τονίσω ότι, αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι, αξίζει να επισημανθεί ότι, παρουσιάζεται επιτακτική η ανάγκη να…, πράγματι, κατεξοχήν, προπάντων, το σημαντικότερο είναι κτλ.

·        Επεξήγηση και αποτέλεσμα: δηλαδή, ειδικότερα, με άλλα λόγια ,συγκεκριμένα κτλ. αποτέλεσμα, ώστε, οπότε, λοιπόν, συνεπώς κτλ.

·        Συμπέρασμα: τελικά, άρα, επιλογικά, συμπερασματικά, συνεπώς, επομένως, ανακεφαλαιώνοντας, συνοψίζοντας τα παραπάνω κτλ.

·        Προϋπόθεση και αρίθμηση: με την προϋπόθεση, αν, εκτός αν, εφ’ όσον κτλ. πρώτον, τέλος, κατ’ αρχάς κτλ.

·         Γενίκευση και δισταγμός: γενικά, ευρύτερα, τις περισσότερες φορές κτλ. μήπως, μη(ν) κτλ.

·         Προσθήκη –πρόσθεση: συμπληρωματικά, ακόμη, επίσης, επιπρόσθετα, επιπλέον, ή, και, παράλληλα, αφ’ ενός…αφ’ ετέρου, εξάλλου, κατά πρώτο λόγο…κτλ.

·        Αιτιολόγηση: γιατί, διότι, επειδή ,αφού, εξαιτίας, που, γι’ αυτό το λόγο, το φαινόμενο οφείλεται, καθώς, μια που, λόγος είναι κτλ.

·        Τοπική σχέση και διαχωρισμός: όπου, ή, είτε -είτε, μπορεί να κτλ.

·        Ταξινόμηση και ομοιότητα: απ’ τη μια, απ’ την άλλη, κατά πρώτο λόγο κτλ. όπως, σαν, ομοίως, το ίδιο ισχύει, παρουσιάζει κοινά στοιχεία κτλ

Διάζευξη: ή , είτε…

Επισήμανση της διάρθρωσης του κειμένου:  το άρθρο χωρίζεται…, θα επιμείνουμε στις τρεις διαστάσεις του κειμένου…

Οι παραπάνω διαρθρωτικές λέξεις και φράσεις  εξασφαλίζουν τη συνοχή και τη συνεκτικότητα ενός κειμένου.

Ειδικότερα, συνοχή είναι η εξωτερική σύνδεση  των νοημάτων σε επίπεδο μορφής- πρόκειται δηλαδή για τη χρήση συγκεκριμένων λέξεων και φράσεων που υποδεικνύουν στον αναγνώστη τη σύνδεση των νοημάτων ( σε επίπεδο διατύπωσης)

Η συνοχή , ωστόσο, επιτυγχάνεται και με άλλους τρόπους;

·        Επανάληψη  μιας λέξης που προηγήθηκε ( αυτούσια παράθεση λέξης ή φράσης)

·        Αντικατάσταση μιας λέξης που προηγήθηκε με ισοδύναμη νοηματικά λέξη ή φράση ( αντωνυμία, επίρρημα ή άλλη συνώνυμη λέξη)

·        Παράλειψη μιας λέξης, επειδή εννοείται εύκολα από τα προηγούμενα ( πχ παράλειψη του υποκειμένου)

·        Διατήρηση ενιαίου ύφους στο λόγο ( τρόπος που κατεξοχήν συναντάται στα κείμενα με τα οποία έρχεται σε επαφή ο μαθητής)

·        Οργάνωση του λόγου στον άξονα του χρόνου ή του χώρου  ( τρόπος που χαρακτηρίζει κυρίως τα αφηγηματικά και περιγραφικά κείμενα)

·        Χρήση γενικότερου όρου ( πχ φοιτητές , σπουδαστές, μαθητές- Η σπουδάζουσα νεολαία)

 

Η συνεκτικότητα ,από την άλλη, αποτελεί την εσωτερική σύνδεση των νοημάτων ( σε επίπεδο περιεχομένου). Εδώ εξετάζεται η λογική συνάφεια  που αναπτύσσεται ανάμεσα στις ιδέες. Οι νοηματικές σχέσεις που μπορούν να συνδέουν τις ιδέες είναι παρόμοιες με αυτές που εξετάσαμε κατά την παρουσίαση της λειτουργίας των διαρθρωτικών λέξεων.

Η νοηματική συνάφεια ( συνεκτικότητα) στις παραγράφους επιτυγχάνεται με :

·        την ενότητα, δηλαδή την άμεση συσχέτιση του περιεχομένου με την κατευθυντήρια ιδέα του θέματος.

·        τη λογική αλληλουχία , δηλαδή την παράθεση των ιδεών με λογική και φυσική σειρά.

Πιο συγκεκριμένα, επιτυγχάνεται με:

·        τη σαφή διάκριση των μερών ( πρόλογος, κύριο μέρος, επίλογος) και των υποτμημάτων του κυρίου μέρους , και

·        τη χρονολογική και λογική διάταξη των ιδεών με την οποία καταδεικνύεται η νοηματική αλληλουχία μεταξύ των παραγράφων.