ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑ

 

Ορισμός .Γλωσσομάθεια είναι η γνώση μιας ή περισσότερων ξένων γλωσσών.

Η σημασία της:

·         Η γλωσσομάθεια συμβάλλει στην πνευματική καλλιέργεια του ατόμου:  η μελέτη μιας ξένης γλώσσας δημιουργεί νέους ορίζοντες στον πνευ­ματικό κόσμο. Τα εκφραστικά μέσα, ο λεξιλογικός πλούτος διευρύνουν το γνωστικό πεδίο και εμπλουτίζουν τη σκέψη

·         η εκμάθηση  της γραμματικό-συντακτικής δομής μιας άλλης γλώσσας και η σχετικές ασκήσεις αναπτύσσουν την κρι­τική ικανότητα του μαθητή.

·         Η γνώση ξένων γλωσσών καθίσταται αναγκαία για την αναβάθμιση του μορφωτικού επιπέδου ενός νέου, γιατί :α) η σύνθεση μιας επιστημονικής εργασίας (όπως η πτυχιακή, η μετα­πτυχιακή, η διατριβή κ.λ.π.) απαιτεί την αξιοποίηση της διεθνούς βι­βλιογραφίας.β) η φοίτηση σε πανεπιστημιακά ιδρύματα του εξωτερικού προϋποθέ­τει την ουσιαστική γνώση ξένης γλώσσας.

·          η γνώση μιας άλλης γλώσσας παρέχει στον άνθρωπο τη δυνατότητα να γνωρίσει καλύτερα την εθνική του γλώσσα, με τη συ­γκριτική εξέταση και τη συνειδητοποίηση της μοναδικό­τητας.

·         Η γνώση μιας ξένης γλώσσας διευρύνει τις επαγγελματικές δυνατότητες του ατόμου: παρέχει στον επαγγελματία τη δυνατότητα να παρακολουθεί σεμινά­ρια σε διεθνείς συναντήσεις που αφορούν την πληρέστερη κατάρτιση του στο αντικείμενο της απασχόλησης του. Ευνοεί την απρόσκοπτη επαγγελματική επαφή και διευρύνει το πλαίσιο των συναλλαγών, ιδιαίτερα στη σύγχρονη εποχή της παγκοσμιοποίησης.

·         η επαρκής γνώση μιας ξένης γλώσσας συνιστά αναγκαίο επαγγελματικό εφόδιο, για να αναλάβει το άτομο μια εργασιακή θέση ή να ανελιχθεί στον τομέα της απασχόλησης του.  προσφέρει νέες θέσεις εργασίας. Δημιουργεί μια σειρά επαγγελμάτων, όπως δασκάλους ξένων γλωσσών.

·        Η γλωσσομάθεια ευνοεί τη βαθύτερη επικοινωνία μεταξύ των λαών και διαμορφώνει πνεύμα οικουμενικής συνείδησης: με την άμεση πληροφόρηση αποτρέπεται οποιαδήποτε παραμόρφωση της πραγματικότητας και διαμορφώνεται μια σφαιρική άποψη, που αντιστοιχεί περισσότερο στην αλήθεια. Ο άνθρωπος μπορεί να έχει μια ουσιαστική επα­φή με τον τρόπο σκέψης, τη νοοτροπία, την ευρύτερη κουλτούρα ενός λαού. Η επαφή αυτή τον βοηθά να απαλλαγεί από προκατα­λήψεις και προϊδεασμούς. Έτσι, το άτομο μπορεί να εντρυφήσει στις πτυχές της ιστορίας, της λογοτεχνίας και, ευρύτε­ρα, του πολιτισμού των άλλων λαών .

·         Εμπλουτίζει την αισθητική του με στοιχεία από την καλλιτεχνική δημι­ουργία των άλλων λαών και διευρύνει τις ψυχαγωγικές επιλογές, γιατί με την εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας ο άνθρωπος μπορεί να: α) απολαμβάνει με άμεσο τρόπο -χωρίς την, ενδεχομένως, παραμορ­φωτική διαμεσολάβηση του μεταφραστή- την καλλιτεχνική δημι­ουργία αλλόγλωσσων χωρών (τραγούδι, κινηματογράφος, λογοτε­χνική παραγωγή κ.λ.π.)β) κατανοεί την αισθητική ιδιαιτερότητα του εθνικού πολιτισμού και τα στοιχεία που τον διαφοροποιούν 

·         Η γλωσσομάθεια επιδρά ευεργετικά στην ψυχολογία του ανθρώπου: α) τονώνει την αυτοπεποίθηση του η συναίσθηση πως μπορεί, χωρίς συμπλέγματα κατωτερότητας, να επικοινωνεί και να συναλλάσσεται απρόσκοπτα και ισότιμα με τους πολίτες άλλων χωρών β) αντιμετωπίζει με μεγαλύτερη αισιοδοξία το επαγγελματικό του μέλλον, γιατί διαθέτει το εφόδιο μιας ξένης γλώσσας, που θεωρείται απαραίτητο προσόν στο ιδιαίτερα ανταγωνιστικό εργασιακό περιβάλλον της εποχής μας. Η ανάπτυξη του τουρισμού και η καθιέρωση των ταξιδιών ως μέσου ψυχαγωγίας επιβάλλουν τη γνώση των ξένων γλωσσών, για να είναι δυ­νατή η επικοινωνία με τους άλλους λαούς.

·         Συμβάλλει στην ανάπτυξη της οικονομίας. Επιτρέπει το άνοιγμα των αγο­ρών, τη μεγιστοποίηση της παραγωγής, τη βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων, λόγω του οικονομικού ανταγωνισμού. Δημιουργείται μια πα­γκόσμια αγορά.

·         Το άτομο εμπλουτίζει τις αξίες του, προωθεί την ειρήνη και τη δημοκρατία  Η παγκοσμιοποίηση της ζωής, απαιτεί επιστημονική, επαγγελματική και οικονομική διεθνή ενημέρωση.

Αρνητικά της γλωσσομάθειας:

·        Η ανάλωση μεγάλου χρόνου για την εκμάθηση ξένων γλωσσών σε βά­ρος της καλλιέργειας της εθνικής γλώσσας. Αλλοίωση του χαρακτήρα και της μορφής της εθνικής γλώσσας σε όλα τα επίπεδα (λεξιλογικό, συντακτικό, φωνολογικό, σημασιολογικό).

·         Η συμπλεγματική διάθεση που μπορεί να δημιουργηθεί από τις κυριαρ­χούσες γλώσσες, όπως είναι σήμερα η αγγλική. Μια τέτοια διάθεση προ­καλεί την ξενομανία και το μιμητισμό. Κίνδυνος ματαιοδοξίας: «γλωσσική επίδειξη» και έπαρση του γλωσσομαθή για τις γνώσεις του. Η γλωσσομάθεια δεν είναι πάντοτε μόρφωση, καθώς η παιδεία δεν μετριέται με το πλήθος των γλωσσών που μιλούμε.

·        Παραγκωνισμός της γλώσσας μικρών χωρών από γλώσσες που κυριαρχούν σε παγκόσμιο επίπεδο και κάποιες φορές απώλειά της, με αποτέλεσμα την αλλοίωση της πολιτιστικής και εθνικής ταυτότητας ενός λαού και τον κίνδυνο πολιτιστικής εξομοίωσης των λαών.

·         Ο κίνδυνος αλλοτρίωσης της εγχώριας γλώσσας, όταν σε ορισμένες εκ­φράσεις υποκαθίσταται από ξενικούς όρους, ενώ υπάρχουν αντίστοιχοι στη γλώσσα μας. Η γλώσσα κάθε λαού είναι φορέας του πολιτισμού του. Επομένως, υπάρχει ο κίνδυνος έμμεσης και άκριτης/ υποσυνείδητης υιοθέτησης των αξιών, των αντιλήψεων, της νοοτροπίας κ.λ.π. ενός άλλου πολιτι­σμού, που μπορεί να οδηγήσει όχι μόνο στη γλωσσική αλλά και στην πολιτιστική παραμόρφωση μιας χώρας. 

Προϋποθέσεις σωστής εκμάθησης της γλωσσομάθειας

·        Καλή γνώση της μητρικής γλώσσας, προτού ασχοληθούμε με τις ξένες. Γι’ αυτό δεν είναι σωστό να ξεκινάμε την εκμάθηση άλλων γλωσσών σε πολύ μικρή ηλικία.

·        Συνεχής ενασχόληση και μελέτη της μητρικής γλώσσας, εμπλουτισμός της έκφρασής μας με το διάβασμα βιβλίων και εφημερίδων.

·        Καλλιέργεια της κριτικής σκέψης του ατόμου, ώστε να αφομοιώνει δημιουργικά τα στοιχεία των ξένων γλωσσών και πολιτισμών.

·        Επιβάλλεται ενίσχυση της γλωσσομάθειας αλλά και βελτίωση επαφής με τη μητρική γλώσσα. Παρά τις ώρες που αφιερώνονται σ’ αυτή, η ποιοτική συνάντηση του μαθητή μαζί της επιβάλλει αξιοποίηση σύγχρονων εποπτικών μέσων αλλά και εκσυγχρονισμό των μεθόδων διδασκαλίας. Όσο, λοιπόν, κι αν φαίνεται  αντιφατικό, η εκμάθηση της ξένης γλώσσας σκόπιμο είναι να οργανώνεται κατά τέτοιο τρόπο, ώστε όχι μόνο να διατηρείται ανέπαφος αλλά και να εξαίρεται ο γλωσσικός κώδικας.

·        Με δεδομένο ότι η απειλή πολιτισμικής διείσδυσης προέρχεται κυρίως από τις δυτικές γλώσσες, το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα σκόπιμο είναι να δώσει κίνητρα για την εκμάθηση ξένων γλωσσών, όπως για παράδειγμα των Βαλκανικών, οι οποίες είναι χρήσιμες στην Ελλάδα τόσο σε εμπορικό όσο και σε διπλωματικό επίπεδο.

·        Στο πλαίσιο της Ε.Ε. που διαμορφώνει μια νέα κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα, ωφέλιμο θα ήταν να αναπτυχθεί ένα πνεύμα συνεργασίας και με τις άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες «μικρής» εμβέλειας. Έτσι μπορεί να ενισχυθεί η εκμάθησή τους τόσο στη Μέση Εκπαίδευση όσο και σε επίπεδο επιμόρφωσης των ενεργών, στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, ενηλίκων.

 

 

Η γλωσσομάθεια είναι πιο αναγκαία σε έναν Έλληνα, γιατί:

·        Η χώρα μας είναι πληθυσμιακά μικρή.

·         Οι Έλληνες ταξιδεύουν συχνά σε ξένες χώρες.

·         Η βιβλιογραφία μας δεν είναι αρκετά αναπτυγμένη και, επομένως, ο μελε­τητής είναι ανάγκη να χρησιμοποιεί ξένη βιβλιογραφία για την επιστη­μονική του κατάρτιση.

Για τους ανθρώπους που ζουν και εργάζονται σε ξένη χώρα, η εκμά­θηση της γλώσσας της είναι ιδιαίτερα αναγκαία, γιατί:

·        Διευκολύνει την εύρεση ή την επιλογή μιας καλύτερης εργασίας.

·         Βοηθά την ενσωμάτωση τους στη νέα κοινωνική πραγματικότητα. Ευνοεί την επαφή τους με τον πνευματικό πολιτισμό της ξένης χώρας.

Γλώσσα και έθνος.«…Γλώσσα και πατρίδα είναι το ίδιο. Να πολεμά κανείς για την πατρίδα του ή για την εθνική του γλώσσα, ένας είναι ο αγώνας. Πάντα αμύνεται περί πάτρης».Γ. Ψυχάρη «Το ταξίδι μου» Κάθε έθνος έχει τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που το διαφοροποιούν από τα άλλα. Αυτά αποτελούν την εθνική του ταυτότητα. Αν ένα έθνος θέλει να διατηρεί την εθνική του ανεξαρτησία και την ιδιαίτερη υπόσταση του, πρέπει να διατηρεί τα στοιχεία της εθνικής του ταυτότητας. Διαφορετικά, η απώλεια των στοιχείων αυτών θα οδηγήσει νομοτελειακά στην υποτέλεια. Πρωταρχικό στοιχείο εθνικής ταυτότητας είναι, φυσικά, η γλώσσα. Ειδικά για τη χώρα μας, η διατήρηση και καλλιέργεια της, έχει ιδιαίτερη σημασία, αφού: 

·         ομιλείται μόνο στην Ελλάδα, 

·         έχει το δικό της αλφάβητο, 

·        έχει ιδιαιτερότητα και δε μοιάζει με άλλη.

Η γλώσσα, άλλωστε, είναι έκφραση του πολιτισμού μιας χώρας. Όταν λοιπόν αυτή χάνεται ή αλλοιώνεται, τότε αποκόπτεται κάθε δυνατότητα πρό­σβασης στο παρελθόν και στον πολιτισμό μας. Αυτή εκφράζει τα ήθη, τα έθιμα, η νοοτροπία και η παράδοση ενός τόπου. Είναι εύλογο λοιπόν πως σε μια εποχή «έμμεσης αποικιοκρατίας», όπου τα οικονομικά εύρωστα κράτη συρρικνώνουν τον πολιτισμό μιας χώρας με ασθενέστερη οικονομία, η μόνη ίσως δικλείδα ασφαλείας, είναι η διατήρηση της πολιτιστικής μας ι­διαιτερότητας.

Του Νεκρού Αδελφού ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΕΡΓΑΣΙΕΣ

 

Του Νεκρού Αδελφού ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΕΡΓΑΣΙΕΣ

 

1)                 Από τα γνωρίσματα της Αρετής που προβάλλονται στους πέντε  πρώτους στίχους σε τι συμπεράσματα καταλήγετε για τον ιδανικό τύπο γυναίκας της εποχής;

2)   Αφού μελετήσετε τα γνωρίσματα των παραλογών (βλ. Λεξικό Λογοτεχνικών όρων, σ. 137), να εντοπίσετε ποια απ΄ αυτά ισχύουν στο κείμενο.

     3) Ποιες γυναικείες μορφές παρουσιάζονται στο ποίημα; Είναι πρωταγωνιστικές ή όχι και γιατί; Ποια φαίνεται να έχει δυναμικότερο ρόλο;

4)         Τι φανερώνει η συζήτηση στο οικογενειακό συμβούλιο για τον τύπο της οικογένειας; Ποια η θέση της Αρετής σε αυτή;

5)   α. Να εντοπίσετε στο τραγούδι τα σημεία όπου υπάρχει αφήγηση. Ποιος είναι ο τύπος του αφηγητή;

        β. Εκτός από την αφήγηση ποιους άλλους αφηγηματικούς τρόπους ανιχνεύετε; Τι προσφέρουν στο κείμενο;

     6)Ποιος είναι ο ρόλος του όρκου;

7)     α. Να ανιχνεύσετε στα επιχειρήματα που διατυπώνει η μάνα κατά του γάμου της Αρετής και στα επιχειρήματα που διατυπώνει ο Κωνσταντής υπέρ του γάμου τις αξίες που καθορίζουν τη στάση τους. Τι προσδοκά ο καθένας από την Αρετή;

     β. Πιστεύετε ότι η σχέση που έχει ο καθένας με την Αρετή καθώς και το φύλο τους είναι παράγοντες που καθορίζουν τη στάση τους;

8)Ένα από τα χαρακτηριστικά του δημοτικού τραγουδιού είναι ότι εμμένει στο ουσιώδες παραλείποντας τις λεπτομέρειες. Να αναφέρετε δύο σημεία που επαληθεύουν αυτό το σχόλιο.

9)Να συγκρίνετε τη σχέση που περιγράφεται με την αντίστοιχη στη σημερινή εποχή λαμβάνοντας υπόψη το ιστορικοκοινωνικό πλαίσιο.

10)     Πώς αντιδρά η Αρετή μόλις βλέπει τον Κωνσταντή; Ποια άλλα στοιχεία μας δίνονται για τον κοινωνικό της ρόλο;

11)   Ποια σημάδια βοηθούν την Αρετή να συνειδητοποιήσει σταδιακά ότι ο αδελφός της είναι πεθαμένος;

12)    Υποθέστε πως είστε η Αρετούσα και μαθαίνετε ότι θα παντρευτείτε στα ξένα. Τι θα γράφατε στο ημερολόγιό σας στο τέλος αυτής της δραματικής μέρας;

13)     Το τραγούδι αρχίζει με μια κατάσταση ευτυχίας. Με ποιες λέξεις προσδιορίζεται; Τι εξυπηρετεί, κατά τη γνώμη σας, αυτό το στοιχείο στην πλοκή του τραγουδιού;

14) Ποιες από τις τεχνικές της αφήγησης (περίληψη, σχόλιο, επιβράδυνση, αναδρομή) μπορείτε να επισημάνετε στο ποίημα; Να δώσετε συγκεκριμένους στίχους.

15) Το τραγούδι κινείται ανάμεσα στον κόσμο του πραγματικού και του φανταστικού. Να βρείτε πώς συνυφαίνονται οι δυο αυτοί κόσμοι, αφού επισημάνετε τα σχετικά χωρία.

16) Να βρείτε έναν πίνακα του Ιακωβίδη, Λύτρα, Γύζη που σας θυμίζει στίχους του ποιήματος και γράψτε σκέψεις και συναισθήματά σας. (Μια ιστορία του 9^ου αι. πώς αναπλαισιώνεται με εικαστικά δεδομένα του 19^ου -20^ου αι.)

17) Εμπνευστείτε από το ποίημα και δημιουργήστε μια ζωγραφιά, μια ακροστιχίδα, ένα κολάζ

18) Φτιάξτε 2 στήλες με τα επιχειρήματα της μάνας και τα αντεπιχειρήματα του Κωνσταντή και δραματοποιήστε τα σε «αγώνες λόγων»

19) https://www.youtube.com/watch?v=o9ndEZoewOQ  

Ποιο το κοινωνικό περιβάλλον της γυναίκας σε αυτό το βίντεο και ποια συναισθήματα σας γεννά;

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΞΕΝΟΦΩΝΤΑ: Kεφάλαιο 4, 18-23. Νίκη των δημοκρατικών-

 ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Kεφάλαιο  4, 18-23. Νίκη των δημοκρατικών-

Καθαίρεση των Τριάντα

           

Αφού είπε αυτά και στράφηκε προς τους εχθρούς ,έμενε ήρεμος .Γιατί και ο μάντης συμβούλευε αυτούς να μην επιτίθενται ,πριν κάποιος από τους δικούς τους ή σκοτωθεί ή τραυματιστεί .Όταν όμως τούτο γίνει ,θα προχωρήσουμε εμείς πρώτοι ,είπε, και η νίκη θα συμβεί σ΄ αυτούς που θα ακολουθήσουν ,σ΄ εμένα όμως ο θάνατος ,καθώς προαισθάνομαι. Και δε διαψεύστηκε ,αλλά μόλις πήραν τα όπλα στα χέρια τους ,αυτός σαν να τον οδηγούσε κάποια μοίρα ,αφού πήδηξε ορμητικά πρώτος προς τα εμπρός και έπεσε πάνω στους εχθρούς, σκοτώνεται, και έχει θαφτεί στο πέρασμα του Κηφισού. Οι άλλοι όμως νικούσαν και καταδίωξαν τους εχθρούς ως το ίσιωμα. Από τους Τριάντα σκοτώθηκαν εδώ ο Κριτίας και ο Ιππόμαχος και από τους δέκα άρχοντες του Πειραιά ο Χαρμίδης ,ο γιος του Γλαύκωνα ,ενώ από τους άλλους περίπου εβδομήντα .Και πήραν βέβαια τα όπλα ,αλλά δεν αφαίρεσαν τους χιτώνες από κανέναν από τους νεκρούς πολίτες .Αφού έγινε αυτό και τους νεκρούς κατόπιν συμφωνίας απέδωσαν ,πολλοί ,αφού συναντιούνταν ,συνομιλούσαν μεταξύ τους.

            Ο Κλεόκριτος τότε ,ο κήρυκας των μυστών (στα Ελευσίνια μυστήρια) που έιχε βροντώδη φωνή ,αφού επέβαλε σιωπή ,είπε : «Άνδρες πολίτες ,γιατί μας διώχνετε από την πόλη ; Γιατί θέλετε να μας σκοτώσετε ; Εμείς ποτέ ως τώρα δε σας κάναμε κακό , αλλά και έχουμε πάρει μαζί σας στις πιο σεβαστές τελετές και θυσίες, και στις πιο ωραίες γιορτές ,και έχουμε υπάρξει συγχορευτές και συμφοιτητές και συστρατιώτες ,και πολλούς κινδύνους έχουμε περάσει μαζί σας και στη στεριά ,και στη θάλασσα ,για την κοινή σωτηρία και των δυο μας και ελευθερία. Στο όνομα των θεών των πατέρων και των μητέρων μας ,και στο όνομα της συγγένειας εξ αίματος και εξ αγχιστείας ,και στο όνομα των πολιτικών συλλόγων μας ,γιατί σε όλα αυτά πολλοί από μας συμμετέχουμε μαζί σας από σεβασμό προς τους θεούς και προς τους ανθρώπους ,σταματήστε να κάνετε ανόσιες πράξεις στην πατρίδα και μην υπακούτε στους ασεβέστατους Τριάντα ,οι οποίοι για χάρη προσωπικών κερδών μέσα σε οκτώ μήνες έχουν σκοτώσει σχεδόν περισσότερους από όσους όλοι οι Πελοποννήσιοι πολεμώντας δέκα χρόνια.

            Και ενώ είναι δυνατό σε μας να ζούμε ειρηνικά ως πολίτες ,αυτοί μας έριξαν στον πιο αισχρό και βλαβερό και ανόσιο και μισητό, και σε θεούς, και σε ανθρώπους πόλεμο .Και μάθετε καλά ότι από όσους σκοτώσαμε τώρα όχι μόνο εσείς ,αλλά κι εμείς μερικούς ,τους θρηνήσαμε πικρά».

            Αυτός τέτοια έλεγε .Οι υπόλοιποι αρχηγοί (των ολιγαρχικών) και για το ότι οι δικοί τους άκουαν επίσης αυτά, τους οδήγησαν ξανά στην πόλη. Την επόμενη μέρα οι Τριάντα πολύ ταπεινωμένοι και απομονωμένοι κάθονταν στην αίθουσα συνεδριάσεων .Από τους Τρισχιλίους, όσοι οπουδήποτε ήταν τοποθετημένοι σε όλα τα μέρη της πόλης ,διαφωνούσαν μεταξύ τους .Γιατί όσοι βέβαια είχαν διαπράξει σοβαρό αδίκημα και φοβούνταν ,υποστήριζαν με έμφαση ότι δεν έπρεπε να υποχωρούν σε αυτούς του Πειραιά .Όσοι όμως πίστευαν ότι δεν έχουν κάνει κανένα αδίκημα και οι ίδιοι συλλογίζονταν και τους άλλους προσπαθούσαν να διαφωτίσουν ότι κανένας λόγος δεν συνέτρεχε να υποφέρουν από τα δεινά και έλεγαν ότι δεν πρέπει να υπακούουν στους Τριάντα ούτε να τους επιτρέπουν να καταστρέφουν την πόλη. Τέλος αποφάσισαν εκείνους να καθαιρέσουν και άλλους να εκλέξουν .Και επέλεξαν δέκα, έναν από κάθε φυλή.

 

ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ, ΕΛΛΗΝΙΚΑ, ΒΙΒΛΙΟ 2, ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4, παρ. 18-19

1.  ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1.   α) Ταῦτα δ’ εἰπών: Με ποιους τρόπους είχε παρακινήσει ο Θρασύβουλος τους στρατιώτες σε μάχη (§§ 12-17);

2.   β) Γιατί δεν έδωσε αμέσως το πρόσταγμα της μάχης, αλλά ἡσυχίαν εἶχε;

3.   Σε ποια χρονική στιγμή, σύμφωνα με το μάντη, θα έπρεπε να επιτεθούν οι δημοκρατικοί ενάντια στους εχθρούς και γιατί;

4.   α) Πώς χαρακτηρίζετε το μάντη από τα λόγια και τα έργα του;

5.   β) Γιατί, κατά τη γνώμη σας, επελέγη η διάβασις του Κηφισού ως τάφος του;

6.   Γνωρίζετε από την ιστορία άλλα παραδείγματα ατόμων που έδειξαν παρόμοια αυταπάρνηση με αυτήν του ανώνυμου μάντη;

7.   Πώς συμπεριφέρθηκαν οι δημοκρατικοί στους νεκρούς συμπολίτες τους; Τι δείχνει η στάση τους αυτή;

8.   Τι σήμαινε η σκύλευσις των νεκρών για τους αρχαίους ΄Ελληνες; Ποια παραδείγματα από τον Όμηρο ανακαλεί στη μνήμη σας η αναφορά στο θέμα αυτό;

9.   Τι εννοεί ο Ξενοφών με τη φράση τούς νεκρούς ὑποσπόνδους ἀπεδίδο­σαν;

10. Ποια από τα γεγονότα που αφηγείται ο Ξενοφών στις §§ 18-19 εκτιμάτε ότι έχουν μικρότερη σημασία για τη σύγκρουση των Τριάκοντα με τους δημοκρατικούς στον Πειραιά; Για ποιο λόγο νομίζετε ότι τα παραθέτει ο ιστορικός στη συγκεκριμένη περίπτωση;

11. Ποια ήταν η στάση του μάντη κατά την ώρα της μάχης;

12. Ποια φράση του κειμένου περιγράφει την έκβαση της μάχης;

13. Σε ποια σημεία των §§ 18-19 είναι εμφανής η πίστη του Ξενοφώντα στη θεία παρέμβαση;

14. Ποιοι ολιγαρχικοί έχασαν τη ζωή τους στη μάχη αυτή; Ποιες απώλειες είχαν οι δημοκρατικοί;

15. Από ποια σημεία του κειμένου φαίνεται ότι ο ιστορικός γνωρίζει τα στρατιωτικά πράγματα;

16. α) Ποιες συμβουλές έδωσε ο μάντης στους δημοκρατικούς; β) Να γράψετε αν οι συμβουλές του ήταν εύστοχες και να κρίνετε αν οι χρησμοί του επαληθεύτηκαν.

 

2.  Γραμματικές ασκήσεις

1.   Οι παρακάτω φράσεις να μεταφερθούν στον αντίθετο αριθμό:

·      ὁ μάντις παρήγγελλεν αὐτοῖς:..............................................................

·      ἐπειδὰν μέντοι τοῦτο γένηται, ἡγησόμεθα μὲν ... ἡμεῖς:......................  

·      οἱ δ’ ἄλλοι ἐνίκων καὶ κατεδίωξαν μέχρι τοῦ ὁμαλοῦ:.........................  

2.   εἰπών, παρήγγελλεν, ἔσται, ἐψεύσατο, ἀγόμενος, κατεδίωξαν: Να μεταφέρετε τον ίδιο τύπο (αριθμό, πρόσωπο και έγκλιση) σε όλους τους χρόνους της ίδιας φωνής.

3.         Να διαγράψετε το σκέλος που περιέχει λάθος στο γραμματικό προσδιορισμό των λέξεων που δίνονται:

·                  πρότερον:       είναι επίθετο / επίρρημα

·                  σφετέρων:       είναι κτητική αντωνυμία / προσωπική αντωνυμία

·                  ἐνταῦθα:         είναι χρονικό επίρρημα / τοπικό επίρρημα

·                  ἑπομένοις:       είναι επίθετο / μετοχή

·                  ἔσται:              είναι ρήμα / επίρρημα

·                  ἐπεί:                είναι πρόθεση / σύνδεσμος

4.         Να γράψετε το ίδιο πρόσωπο σε όλους τους χρόνους της οριστικής στην ίδια φωνή:

Ενεστώς	Παρατατ.	Μέλλων	Αόριστος	Παρακείμ.	Υπερσυντ.
		ἡγησόμεθα
ἀποθνῄσκει
			ἔλαβον

5.  Να γράψετε το ίδιο πρόσωπο σε όλες τις εγκλίσεις του αορίστου:

Αόριστος
Οριστική	Υποτακτική	Ευκτική	Προστακτική
		πέσοι
	γένηται
ἐψεύσατο
ἀνέλαβον
ἀπέθανον
κατεδίωξαν

 

3.  Συντακτικές ασκήσεις

1.   Να εντοπίσετε και να χαρακτηρίσετε τις δευτερεύουσες προτάσεις του κειμένου.

2.         Να συμπληρώσετε τις προτάσεις, ώστε να χαρακτηρίζεται πλήρως ο συντακτικός ρόλος των λέξεων ή φράσεων που δίνονται:

·                  ταῦτα:                         είναι........................................ στο εἰπών

·                  αὐτοῖς:                        είναι .......................................στο παρήγγελλεν.

·                  ἐπιτίθεσθαι:               είναι ....................................... στο παρήγγελλεν.

·                  ὑπὸ μοίρας:                 είναι ....................... προσδιορισμός του ................

·                  ἐν τῇ διαβάσει:                       είναι ...................... προσδιορισμός του .................

·                  περὶ ἑβδομήκοντα:     είναι .................................... στο ἀπέθανον.

·                  τῶν πολιτῶν:              είναι γενική ......................... από το οὐδενός.

 

3.         Να εντάξετε στον πίνακα τις μετοχές ανάλογα με το είδος τους:

Μετοχές	Επιθετική	Κατηγορηματική	Επιρρηματική
			χρον.	αιτ.	τελ.	υποθ.	εναντ.	τροπ.
μεταστραφείς
ἑπομένοις
ἀγόμενος
ἐκπηδήσας
ἐμπεσών
προσιόντες

 

4.  Να επιλέξετε τη σωστή ανάλυση της μετοχής σε πρόταση:

εἰπών:               α) ἐπειδὰν εἴπῃ

                            β) ἐπεὶ εἶπεν

                          γ) ὅτε ἔλεξεν

5.         Σε ποια από τις μετοχικές φράσεις αντιστοιχεί καθεμιά από τις δευτερεύουσες προτάσεις που υπογραμμίζονται; Να κυκλώσετε τη σωστή.

α) ἐπειδὰν τοῦτο γένηται:     τοῦτο γιγνόμενον

ἡγησόμεθα μὲν ἡμεῖς τοῦτο γενόμενον

τούτου γιγνομένου

                                                τούτου γενομένου

β) ἐπεὶ ἀνέλαβον τὰ ὅπλα:    ἀναλαβόντες τὰ ὅπλα

αὐτὸς μὲν ἀποθνῄσκει           ἀναλαβών τὰ ὅπλα

                                                (τούτων) ἀναλαβόντων τὰ ὅπλα

4.  Λεξιλογικές -  Σημασιολογικές ασκήσεις

1.   Να εντοπίσετε τις λέξεις του κειμένου που εντάσσονται στη στρατιωτική ορολογία.

2.         Με ποιες λέξεις των §§ 18-19 έχουν ετυμολογική σχέση οι παρακάτω λέξεις της νέας ελληνικής; τραύμα, ηγέτης, προσέλευση, διάλογος

3.  Να μεταφέρετε στη νέα ελληνική τις παρακάτω φράσεις:

α) μεταστραφείς πρὸς τοὺς ἐναντίους:.....................................................

β) καὶ οὐκ ἐψεύσατο:...................................................................................

γ) ἐμπεσὼν τοῖς πολεμίοις:........................................................................

δ) κατεδίωξαν μέχρι τοῦ ὁμαλοῦ:..............................................................

ε) τοὺς νεκροὺς ὑποσπόνδους ἀπέδωσαν:..................................................

4.         Να γράψετε ένα παράγωγο ουσιαστικό στη ν.ε. για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις και να το χρησιμοποιήσετε σε σύντομες προτάσεις: μεταστραφείς, ἀνέλαβον, ἐναντίους, ἀπεδίδοσαν.

5.         Να συνδέσετε τις λέξεις της στήλης Α με την απόδοσή τους στη νέα ελληνική στη στήλη Β, σύμφωνα με τη σημασία που έχουν στο κείμενο. ΄Ενα στοιχείο της στήλης Β περισσεύει.

                        Α                                                         Β

1.   παραγγέλλω                                 α) δικοί τους

2.   σφέτεροι                                        β) προπορεύομαι

3.   ἡγοῦμαι                                          γ) πλησιάζω

4.   πρόσειμι                                         δ) απογυμνώνω το νεκρό

5.   ἐμπίπτω τινί                                  ε) ορμώ σε κάποιον

6.   ὁμαλόν                                           στ) προσάγω

7.   σκυλεύω                                         ζ) πεδιάδα

                                                            η) συμβουλεύω

6.         Να συμπληρώσετε τις παρακάτω προτάσεις με παράγωγα ουσιαστικά του ρήματος λαμβάνω (απλού ή σύνθετου):

α)        ΄Εκανε ................................ χρημάτων από το πλησιέστερο κατάστημα της Εθνικής Τράπεζας.

β)         ΄Εψαξα στο λεξικό για το  ................................ «σπονδή».

γ)         Τα παιδιά συχνά δεν έχουν ................................ του χώρου.

δ)         Δεν είχε σε μεγάλη ................................ τους ποιητές!

ε)         Δεν βρέθηκε τελικά ο ................................ του γράμματος.

στ)       Με τη στάση του έδωσε ................................ για συζητήσεις σε βάρος του.

ζ)         Μπήκε κρυφά, χωρίς να γίνει ................................

η)         Η ................................ του δραπέτη ήταν μια επίπονη επιχείρηση.

θ)         Ο καθηγητής μας ζήτησε να γράψουμε την  .................. του διηγήματος.

ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΑ, ΒΙΒΛΙΟ 2, ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4, παρ. 20-22

1.  ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1.   Ποια σημασία είχε η λεπτομέρεια ότι ο Κλεόκριτος ήταν «μύστης»;

2.   α) Σε ποιους απευθύνεται ο Κλεόκριτος; Πώς τους προσφωνεί;

3.   β)    Τι τονίζεται μέσω αυτής της προσφώνησης;

3.    Ποιο είδος αντωνυμιών απαντά πιο συχνά στο λόγο του Κλεοκρίτου και γιατί ο ίδιος προτάσσει το «ἡμεῖς» μετά τις ερωτήσεις στην § 20;

4.   Ποιος είναι ο στόχος της ομιλίας του Κλεοκρίτου και ποιο το περιεχόμενό της;

5.   Ποια είναι η στάση της παράταξης του κήρυκα απέναντι στην πατρίδα και ποια της αντίθετης παράταξης, σύμφωνα με το λόγο του;

6.   Ποιους (ή τι) επικαλείται ο κήρυκας και για ποιο λόγο;

7.   Ποιες ανόσιες πράξεις διέπραξαν οι τριάκοντα, κατά τον κήρυκα, και ποιες ήταν οι συνέπειες των πράξεών τους;

8.   Ποιο είναι το νόημα της τελευταίας φράσης του λόγου του Κλεοκρίτου (᾿Αλλ’ εὖ γε ... κατεδακρύσαμεν);

9.   Ποιοι δεσμοί μεταξύ των πολιτών, κατά την άποψη του κήρυκα, θα πρέπει να αποτρέψουν τους αντιπάλους από τις εχθρικές τους ενέργειες; Να τους καταγράψετε και να εκτιμήσετε την αξία τους για την ειρηνική συμβίωση των Αθηναίων.

10. Στην ενότητα αυτή παρατηρούμε ότι ο Ξενοφών δε σχολιάζει τη μάχη. Πού εστιάζει ο ιστορικός την προσοχή του;

11. Να γράψετε από ποια μέρη αποτελείται ο λόγος του κήρυκα και να αναφέρετε επιγραμματικά το περιεχόμενό τους.

12. Να δώσετε ένα τίτλο που να εκφράζει επιγραμματικά το βαθύτερο νόημα του λόγου του Κλεοκρίτου.

13. Με ποιες λέξεις ή λεκτικά μέσα αποδίδεται στο λόγο του κήρυκα η έννοια της συντροφικότητας;

14. Ποια ήταν τα κίνητρα των πράξεων των Τριάκοντα, κατά τον κήρυκα; Με ποια φράση αποδίδονται στην αρχαία ελληνική;

15. Ποια επίθετα χρησιμοποιεί ο κήρυκας για να χαρακτηρίσει τον μεταξύ τους πόλεμο;

 

2.  Γραμματικές ερωτήσεις - ασκήσεις

1.   ῎Ανδρες πολῖται τί ἡμᾶς ἐξελαύνετε; τί ἀποκτεῖναι βούλεσθε; ἡμεῖς γὰρ ὑμᾶς κακὸν μὲν οὐδὲν πώποτε ἐποιήσαμεν: Να γράψετε το παραπάνω χωρίο μεταφέροντας όλους τους κλιτούς τύπους στον ενικό αριθμό.

2.   ἁμαρτάνοντες, ἀποθανόντων: Να γράψετε τις μετοχές όλων των χρόνων στην ίδια πτώση και αριθμό.

3.         ἀπήγαγον: Να γράψετε το γ΄ ενικό πρόσωπο του ίδιου χρόνου σε όλες τις εγκλίσεις.

4.         Να ενώσετε τους αριθμούς των λέξεων που δίνονται στη στήλη Α με τα γράμματα στη στήλη Β που αντιστοιχούν στο γραμματικό τους προσδιορισμό. ΄Ενα στοιχείο της στήλης Β περισσεύει.

Α                                                    Β

1. ὤν                                        α) μετοχή αορίστου β΄

2. ἀλλήλοις                             β) χρονικό επίρρημα

3. ἀποθανόντων                      γ) απαρέμφατο ενεστώτα

4. δεῖν                                      δ) αυτοπαθής αντωνυμία

5. ἔχθιστον                              ε) αλληλοπαθής αντωνυμία

6. ἀποκτεῖναι                          στ) μετοχή ενεστώτα

7. πώποτε                               ζ) επίθετο υπερθετικού βαθμού

                                                η) απαρέμφατο αορίστου

5.         Να διαγράψετε το σκέλος που περιέχει λάθος στο γραμματικό προσδιορισμό των λέξεων:

·      ἀποκτεῖναι:            είναι απαρέμφ. / ευκτ. αορίστου του ρ. ἀποκτείνω;

·      παύσασθε:             είναι οριστ. / προστ. αορίστου του ρ. παύομαι;

·      ἐξελαύνετε:           είναι οριστ. ενεστ. / παρατατ. του ρ. ἐξελαύνω;

·      οἵ:                           είναι αναφορική αντωνυμία / άρθρο;

·      πλείους:                 είναι επίθετο θετικού / συγκριτικού βαθμού;

6.  Να συμπληρώσετε τους πίνακες.

I. Να γράψετε την ίδια πτώση στον άλλο αριθμό:

	Ενικός αριθμός	Πληθυντικός αριθμός	Ενικός αριθμός	Πληθυντικός αριθμός
Ον.				οἱ συγχορευταί οἱ ἄρχοντες
Γεν.	τῆς συγγενείας			τῶν θυσιῶν
Δοτ.				τοῖς μησίν
Αιτ.	τὸν πόλεμον τὸ ἄστυ τὴν πατρίδα			τοὺς ἀνθρώπους τὰ ἔτη
Κλητ.				πολῖται

II. Να συμπληρώσετε τους βαθμούς των επιθέτων και επιρρημάτων:

Θετικός	Συγκριτικός	Υπερθετικός
		σεμνοτάτων
		καλλίστων
		ἀνοσιωτάτοις
		αἴσχιστον
		ἔχθιστον
	πλείους
μάλα
ὀλίγου

 

3.   Συντακτικές ερωτήσεις - ασκήσεις

1.   Να χαρακτηρίσετε το είδος του εμπρόθετου προσδιορισμού:

·      εἰς τὴν πατρίδα: ....................................................................................

·      κερδέων ἕνεκα: ......................................................................................

·      ἐν ὀκτὼ μησίν: .......................................................................................

·      ἐν εἰρήνῃ: ...............................................................................................

·      ὑφ’ ἡμῶν: ...............................................................................................

·      διὰ τὸ προσακούειν: ...............................................................................

2.  Να υπογραμμίσετε τη σωστή ανάλυση της μετοχής σε ισοδύναμη δευτερεύουσα πρόταση:

·      κατασιωπησάμενος:          ἐπεὶ κατεσιωπήσατο

                                                  ἐπεὶ κατασιωπᾶται

                                                 εἰ καὶ κατεσιωπήσατο

3.         Να συνδέσετε τους αριθμούς της στήλης Α με τα γράμματα της στήλης Β που αντιστοιχούν στο συντακτικό τους προσδιορισμό. ΄Ενα στοιχείο της στήλης Β περισσεύει.

Α                                             Β

1.    ὁ κῆρυξ                  α) ποιητικό αίτιο (τῶν ἀποθανόντων)

2.    πολῖται                  β) αντικείμενο στο μετεσχήκαμεν

3.    ἑορτῶν                    γ) κατηγορούμενο στο ἡμεῖς

4.    συμφοιτηταί             δ) σύστοιχο αντικείμενο στο κεκινδυνεύκαμεν

5.    ὑφ’ ὑμῶν                ε) παράθεση στο Κλεόκριτος

6.    πολλά                    στ) γενική διαιρετική

                                    ζ) επιθετικός προσδιορισμός στο ἄνδρες

4.         Να εντάξετε στον πίνακα τις μετοχές του κειμένου ανάλογα με την κατηγορία στην οποία ανήκουν. Στις επιρρηματικές να συμπληρώσετε το είδος (π.χ. χρονική, τροπική κτλ.):

Μετοχές	Επιθετική	Κατηγορηματική	Επιρρηματική
κατασιωπησάμενος
αἰδούμενοι
ἁμαρτάνοντες
πολεμοῦντες
ἐξόν
ἀποθανόντων

4.  Λεξιλογικές -  Σημασιολογικές ασκήσεις

1.   Να εντοπίσετε και να καταγράψετε από τις λέξεις ή φράσεις του κειμένου:

α) αυτές που αναφέρονται στους δεσμούς φιλίας ανάμεσα στους αρ­χαίους Αθηναίους. 

β)  αυτές που αναφέρονται στη θρησκευτική ζωή.

2.         Ποια είναι η σημασιολογική διαφορά ανάμεσα στον όρο συγγένεια και στον όρο κηδεστία; Να γράψετε τρεις λέξεις ετυμολογικά συγγενείς με τη λέξη κηδεστία.

3.         εὔφωνος: Να γράψετε στα νέα ελληνικά πέντε επίθετα αλλάζοντας
α) το α΄ συνθετικό, όπως στο παράδειγμα: εὔφωνος ® υψίφωνος,
β) το β΄ συνθετικό π.χ. εὔφωνος ® εύπορος