ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

 

AΡΧΑΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ

1.      Να γράψετε στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε καθεμιά από τις παρακάτω θέσεις, τη λέξη Σωστό, αν είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν είναι λανθασμένη:

α. Η δίκη και καταδίκη του Σωκράτη ήταν πολιτική δίωξη.

β. Ο Πλάτων με τα ταξίδια του στη Σικελία κατάφερε να εφαρμόσει το πολιτικό του όραμα.

γ. Ο Πλάτων ανέλαβε πολιτικά αξιώματα στην Αθήνα.

δ. Οι λογοτεχνικές ικανότητες του Πλάτωνα αποτυπώνονται στον «Πρωταγόρα».

ε. Στον διάλογο «Πρωταγόρας» ο Σωκράτης και ο Πρωταγόρας συμφώνησαν ότι η αρετή είναι διδακτή.

2.      Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό που αντιστοιχεί σε καθεμιά από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν είναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν είναι λανθασμένη:

1. Στην καταδίκη του Σωκράτη συνέβαλε και η υποψία ότι ο φιλόσοφος διαπνεόταν από δημοκρατικά φρονήματα.

2. Η αρχαία ελληνική θρησκεία διέθετε ιερατείο με αποστολή τη μεσολάβηση μεταξύ θεών και ανθρώπων.

3. Στο πρώτο του ταξίδι στη Σικελία ο Πλάτων ήρθε σε επαφή με τη φιλοσοφία των Πυθαγορείων.

4. Η 7η Επιστολή δίνει πληροφορίες για τη ζωή του Πλάτωνα.

5. Ο Ησίοδος δίνει μια εξαιρετικά αισιόδοξη εικόνα για την εξέλιξη της ανθρωπότητας

3.      Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε μία από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτό τη λέξη «Σωστό», αν είναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν είναι λανθασμένη:

α. Οι σοφιστές χρησιμοποιούσαν τους μύθους στα γραπτά και τη διδασκαλία τους.

β. Ένα από τα πρόσωπα που εμφανίζονται στον διάλογο Πρωταγόρας είναι ο ηγέτης των Τριάκοντα Τυράννων.

γ. Στον διάλογο Πρωταγόρας, ο Σωκράτης αντιμετωπίζει τον Πρωταγόρα με έντονη ειρωνεία.

δ. Ο Πρωταγόρας στον ομώνυμο διάλογο υποστηρίζει ότι η πολιτική τέχνη είναι προσιτή σε όλους τους ανθρώπους.

ε. Η σωκρατική διαλεκτική υιοθετεί τη μέθοδο της διάλεξης .

4.      Να γράψετε στο τετράδιό σας, δίπλα στον αριθμό καθεμιάς από τις προτάσεις της στήλης Α, τη σωστή λέξη ή πρόταση της στήλης Β:

Στήλη Α	Στήλη Β
1. Δικαιοσύνη είναι η εντιμότητα στις συναλλαγές σύμφωνα με τον	Γλαύκωνα. Θρασύμαχο. Κέφαλο.
2. Ο δεύτερος κύκλος εκπαίδευσης των φυλάκων δεν περιλαμβάνει	τη στερεομετρία.  την αρμονική. τον χορό
. 3. Το πρώτο ταξίδι του Πλάτωνα στις Συρακούσες είχε δραματικές εξελίξεις, γιατί	γνώρισε τον Πυθαγορισμό. εκδιώχθηκε κακήν κακώς από το νησί. ενεπλάκη στην εμφύλια διαμάχη Δίωνα-Διονυσίου
4. Οι φύλακες επίκουροι	είναι υποχρεωμένοι να συντηρούν τις δύο άλλες τάξεις. επωμίζονται στρατιωτικά και διοικητικά καθήκοντα. μεριμνούν για την ευδαιμονία ολόκληρης της πολιτείας
. 5. Όταν ο κακούργος κηφήνας αναλάβει με τη βοήθεια του Δήμου την εξουσία, εγκαθιστά	τη Δημοκρατία.  την Ολιγαρχία.  την Τυραννίδα.

 

5.      Να γράψετε στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε καθεμία από τις παρακάτω θέσεις, τη λέξη Σωστό, αν είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν είναι λανθασμένη:

α. Τόσο οι σοφιστές όσο και ο Σωκράτης αμφισβητούν τις παραδοσιακές ιδέες της εποχής τους.

β. Στον διάλογο «Πρωταγόρας» ο Σωκράτης δείχνει να σέβεται περισσότερο τον σοφιστή Πρωταγόρα από τον Γοργία.

γ. Ο Σωκράτης δημιουργούσε αντιφατικά αισθήματα στους συμπολίτες του.

δ. Από τον διάλογο «Πρωταγόρας» δεν μπορούμε να συναγάγουμε με ακρίβεια ποια είναι η πλατωνική αντίληψη για την αρετή.

ε. Η σωκρατική επαγωγική μέθοδος είναι μια μετάβαση από το καθολικό και γενικό στο εμπειρικό και μερικό.

 

6.      Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό που αντιστοιχεί σε καθεμιά από τις φράσεις της Στήλης Α του παρακάτω πίνακα και δίπλα σε αυτόν το γράμμα της λέξης ή φράσης από τη Στήλη Β που συμπληρώνει ορθά το νόημά της.

 

ΣΤΗΛΗ Α	ΣΤΗΛΗ Β
1. Η κατηγορία που είχε μεγαλύτερη σχέση με την πραγματική αιτία δίωξης του Σωκράτη ήταν	α. η διαφθορά των νέων. β. η αθεΐα. γ. οι δημοκρατικές του αντιλήψεις.
2. Ο Πλάτων στο πρώτο του ταξίδι στη Σικελία	α. δίδαξε φιλοσοφία στον Δίωνα. β. γνώρισε τον φιλόσοφο Ευκλείδη. γ. ήρθε σε επαφή με τον Πυθαγορισμό.
3. Οι φιλόσοφοι βασιλείς αναλαμβάνουν την εξουσία	α. λόγω της αριστοκρατικής / ευγενικής καταγωγής τους. β. από αίσθηση καθήκοντος. γ. από ηγετική φιλοδοξία.
4. Οι πρώιμοι διάλογοι του Πλάτωνα γράφτηκαν	α. μετά το τελευταίο ταξίδι στη Σικελία. β. κατά την πρώτη δεκαετία μετά τον θάνατο του Σωκράτη. γ. πριν τον θάνατο του Σωκράτη.
5. Η θέση ότι η δικαιοσύνη είναι να αποδίδεις τα ίσα, καλό στον φίλο, κακό στον εχθρό, υποστηρίχθηκε από	α. τον Θρασύμαχο. β. τον Κέφαλο. γ. τον Πολέμαρχο.

 

7.      Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό που αντιστοιχεί σε καθεμία από τις φράσεις της Στήλης Α του παρακάτω πίνακα και δίπλα σε αυτόν το γράμμα της λέξης ή φράσης από τη Στήλη Β που συμπληρώνει ορθά το νόημά της.

Στήλη Α	Στήλη Β
1. Λόγω του πατέρα του ο Αριστοτέλης εξοικειώθηκε με την	α. ιατρική. β. πολιτική πρακτική. γ. ρητορική.
2. Συνάδελφος του Αριστοτέλη στα χρόνια της μαθητείας του στην Ακαδημία ήταν ο	α. Θεόφραστος. β. Σπεύσιππος. γ. Σωκράτης.
3. Η ευδαιμονία δεν είναι	α. αγαθό. β. ενέργεια της ψυχής. γ. κατάσταση.
4. Ο Αριστοτέλης πέθανε	α. στην Αθήνα. β. στα Στάγειρα. γ. στη Χαλκίδα.
5. Ο Εύδοξος επηρέασε τον Αριστοτέλη ως προς	α. τα επιστημονικά του  ενδιαφέροντα. β. την ποιητική του διάθεση. γ. την πολιτική του δράση.

 

8.      Να γράψετε στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε καθεμία από τις παρακάτω θέσεις, τη λέξη Σωστό, αν είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν είναι λανθασμένη:

α.Κατά τον Αριστοτέλη, η διάκριση των αρετών σε ηθικές και διανοητικές αντιστοιχεί στα δύο μέρη της ψυχής, το ἄλογον και το λόγον ἔχον.

β. Για την αγωγή του Αλέξανδρου ο Αριστοτέλης χρησιμοποίησε μια καινούρια έκδοση των ομηρικών επών που επιμελήθηκε ο ίδιος.

γ. Στο Α΄ βιβλίο των Ηθικών Νικομαχείων ο Αριστοτέλης διερευνά τη φύση και το περιεχόμενο της ευδαιμονίας.

δ. Ο Αριστοτέλης κατά την περίοδο της απουσίας του από την Αθήνα κατέγραψε τα πολιτεύματα ενός πλήθους ελληνικών πόλεων.

ε. Ο Αριστοτέλης έγραψε τα έργα του Ηθικά Νικομάχεια και Πολιτικά, όταν δίδασκε στο Λύκειο στην Αθήνα.

 

9.      Να γράψετε στο τετράδιό σας καθεμία από τις προτάσεις της στήλης Α, συμπληρωμένη με την ορθή επιλογή από τη στήλη Β:

Στήλη Α	Στήλη Β
1. Ο Σωκράτης αμφισβητώντας τις παραδοσιακές ιδέες και αρχές	a.      αναζητά τη βαθύτερη αλήθεια των πραγμάτων. b.      θεωρεί ότι η αλήθεια δεν υπάρχει. c.      καταλήγει ότι η αλήθεια επηρεάζεται από τις εξωτερικές συνθήκες.
2. Ο Σωκράτης καταδικάστηκε         3. Στην είσοδο της Ακαδημίας λέγεται ότι υπήρχε η επιγραφή	a.      για θρησκευτικούς λόγους με πρόσχημα πολιτικούς. b.      για λιποταξία. c.      για πολιτικούς λόγους με πρόσχημα θρησκευτικούς. a.      «ἀγεωμέτρητος μηδεὶς εἰσίτω». b.      «μηδὲν ἄγαν». c.      «χρόνου φείδου».
4. Στον διάλογο Πρωταγόρας επιλέγεται ως εισαγωγή	a.      η παρουσίαση του φιλοσοφικού ερωτήματος του διαλόγου. b.       η παρουσίαση των προσώπων του διαλόγου. c.      ο διάλογος του Σωκράτη με έναν φίλο του έξω από το σπίτι του Καλλία
5. Η διάλεξη ως σοφιστική μέθοδος	a.      δεν είναι κατάλληλη για τα δικαστήρια. b.      είναι αξιόπιστη, κατά τον Σωκράτη. c.      είναι μέθοδος πειθούς, όχι μέθοδος κατάκτησης της αλήθειας.

 

10.   . Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό που αντιστοιχεί σε καθεμιά από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν είναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν είναι λανθασμένη:

1. Όταν ο Αριστοτέλης πήγε στην Ακαδημία, ο Πλάτων απουσίαζε στο πρώτο του ταξίδι στη Σικελία.

2. Η απουσία του Πλάτωνα επέδρασε ευεργετικά στον Αριστοτέλη.

3. Σημαντικό μέρος από το έργο Μετὰ τὰ φυσικά γράφτηκε κατά τη δεύτερη περίοδο της φιλοσοφικής δραστηριότητας του Αριστοτέλη.

4. Ο Αριστοτέλης κατέληξε ότι η ψυχή διακρίνεται από δύο μέρη, από το «λόγον ἔχον» και από το «ἄλογον».

5. Ο Αριστοτέλης έμεινε στη Μακεδονία έως το 323 π.Χ.

 

 

 

 

 

    

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΦΗΓΗΣΗ

 

1) Να συμπληρώσετε τα κενά των προτάσεων επιλέγοντας την κατάλληλη λέξη από αυτές που δίνονται. Δύο λέξεις δεν χρησιμοποιούνται.

Περίθαλψη, προάσπιση ,προστασία ,περιφρούρηση ,πρόνοια ,προφύλαξη

Η επιτροπή που ιδρύσαμε στη γειτονιά μας έχει σκοπό την................................... των ανήλικων προσφυγόπουλων της περιοχής μας από τους κινδύνους, την ................................. των άρρωστων παιδιών, την............................. τους από τις καιρικές συνθήκες και την ............................. του δικαιώματος να έχουν ανθρώπινες συνθήκες διαβίωσης.

 

2) Να συμπληρώσετε τα κενά των ακόλουθων προτάσεων με τον κατάλληλο τύπο των λέξεων από αυτές που δίνονται (δύο από αυτές δεν θα χρειαστούν).

Ανακοίνωση, διάγγελμα, ενημέρωση, υπόμνημα, αναφορά ,εγκύκλιος, κοινοποίηση ,ψήφισμα

1. Ο αριθμός των εκδρομών που προβλέπεται να πραγματοποιηθούν σε ένα σχολικό έτος καθορίζεται με ..................................... από το ΥΠΕΠΘ.

2. Με αφορμή την επέτειο της εθνικής ανεξαρτησίας ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας απηύθυνε .................................. προς τον ελληνικό λαό.

3. Ο λυκειάρχης μας, με ................................... του, απαρίθμησε τα προβλήματα του σχολείου στον προϊστάμενο.

4. Η κατάσχεση των περιουσιακών στοιχείων της επιχείρησης αναβλήθηκε, γιατί δεν είχε επιδοθεί στους ενδιαφερόμενους εγκαίρως ................................. της δικαστικής απόφασης για την πραγματοποίησή της.

5. Ο γεωργικός συνεταιρισμός υπέβαλε ................................. στην κυβέρνηση εκθέτοντας τις απόψεις του για τις τιμές των αγροτικών προϊόντων.

6. Με ....................... της στον τύπο η εταιρεία γνωστοποιεί τη διακοπή της λειτουργίας της για ένα τρίμηνο.

 

3)Να συμπληρωθούν τα κενά με τις παρακάτω λέξεις:

Κλέβω,κλοπή,ληστεύω,ληστεία, καταχρώμαι, κατάχρηση, οικειοποιούμαι, οικειοποίηση

 

Α. Η………………….. χρημάτων είναι ποινικό αδίκημα

Β. Ο πολιτικός μου αντίπαλος ………………………… τις δηλώσεις μου  και τις χρησιμοποιεί αυθαίρετα, για να διαστρεβλώσει την αλήθεια.

Γ. Σας ευχαριστούμε για την περιποίηση, αλλά θα φύγουμε, γιατί δε θέλουμε να κάνουμε……………… της φιλοξενίας σας.

Δ, Οι …………………τραπεζών έχουν γίνει συνηθισμένο φαινόμενο

Ε. Αυτό το έργο δεν είναι αποτέλεσμα του δικού σου πνευματικού μόχθου. Απλώς ………………….ολόκληρες μελέτες από εργασίες άλλων μελετητών και τις παρουσιάζεις ως δικές σου.

 

Λεξιλογικές ασκήσεις  για τα γηρατειά και νεότητα

 

1) Να εντοπίσετε τη σωστή ερμηνεία

α. ακμαίος

-κοτσονάτος

-στην ακμή του

-σε περίοδο εφηβείας

β. ραμολιμέντο

- αυτός που δεν μπορεί να σταθεί

-αστείος, γελοίος

-γεροξεκούτης

γ. πρεσβύτης

- απεσταλμένος

- άνθρωπος μεγάλης ηλικίας

-σεβαστός

δ. υπέργηρος

-σε βαθιά γεράματα

- αυτός που ξεπέρασε τα γηρατειά

-υγιής

ε. χούφταλο

- άνθρωπος που του έπεσαν τα δόντια

-γέρος που έχασε τα λογικά του

- άνθρωπος πολύ περασμένης ηλικίας

στ. ευσταλής

-Καλοστεκούμενος

- λεβεντόγερος

-με ωραία στολή

ζ. μαθουσάλας

- αυτός που μαθαίνει

- αυτός που έχει άσπρα μαλλιά

-υπέργηρος

2) Βρες ποιο επίθετο ταιριάζει στο ουσιαστικό  μέλλον και παρελθόν.

- Οι νέοι συχνά υπερβάλλουν στην αισιοδοξία  με την οποία προσεγγίζουν το μέλλον τους, ίσως γιατί  πιστεύουν ότι αυτό τους είναι ……………………………..

- Ο άνθρωπος προσπαθούσε ανέκαθεν να διερευνήσει το ………………………………. μέλλον του.

- Αν δεν προχωρήσουν άμεσα οι ισχυροί του κόσμου σε ουσιαστικές συμφωνίες αφοπλισμών , το μέλλον φαντάζει ολοένα και πιο …………………………………

- Οι νέοι έχουν μπροστά τους το……………………………μέλλον, ενώ οι ηλικιωμένοι αναπολούν το…………………………..παρελθόν

-Προσμετρήθηκε ως επιβαρυντικό στοιχείο στη δίκη το ………………..παρελθόν του.

-Είναι αινιγματικός και μυστηριώδης. Το παρελθόν ήταν…………………….

-Οι μεταπτυχιακές σπουδές ήταν ένα ακόμη εφόδιο, που θα του εξασφάλιζε ένα……………….μέλλον

--Στον παππού άρεσε να διηγείται με τις ώρες ιστορίες για τα πολεμικά κατορθώματα από το……………………………παρελθόν.

ΛΑΤΙΝΙΚΑ 15ο ΜΑΘΗΜΑ

 

LECTIO XV (QUINTA DECIMA): TA ΗΘΗ ΤΩΝ ΓΕΡΜΑΝΩΝ

 

 Germanōrum vita omnis in venationibus atque in studiis rei militāris consistit. Germāni non student agricultūrae; lacte, caseo et carne nutriuntur. Locis frigidissimis pelles solum habent et in fluminibus lavantur. Cum civitas bellum gerit, magistrātus creantur cum vitae necisque potestāte. Equestribus proeliis saepe ex equis desiliunt ac pedibus proeliantur: ephippiōrum usus res turpis et iners habētur. Vinum a mercatoribus ad se importāri non sinunt, quod eā rē, ut arbitrantur, remollescunt homines atque effeminantur.

Μετάφραση

Ολόκληρη η ζωή των Γερμανών περιορίζεται στο κυνήγι και στη σπουδή των στρατιωτικών πραγμάτων (στις στρατιωτικές ασχολίες). Οι Γερμανοί δεν ασχολούνται με τη γεωργία, (αλλά) τρέφονται με γάλα, τυρί και κρέας. Αν και ζουν σε περιοχές πάρα πολύ παγωμένες, φορούν μόνο δέρματα και πλένονται στα ποτάμια. Κάθε φορά που η χώρα τους κάνει (ή η πολιτεία διεξάγει) πόλεμο, εκλέγονται άρχοντες με εξουσία ζωής και θανάτου. Στις ιππομαχίες συχνά πηδούν από τα άλογά τους και πολεμούν πεζοί: η χρήση της σέλας θεωρείται ντροπή και μαλθακότητα (ή πράγμα αισχρό και μαλθακό). Δεν επιτρέπουν στους εμπόρους να φέρουν κρασί στη χώρα τους (δεν επιτρέπουν να εισάγεται σ’ αυτούς (ή στη χώρα τους) κρασί από τους εμπόρους), γιατί, εξαιτίας αυτού του πράγματος, όπως πιστεύουν, οι άντρες γίνονται μαλθακοί κι εκθηλύνονται. 

Ρηματα

Α	lavo-lavi-lautum(lavatum)-lavāre creo-creavi-creatum-creāre proelior-proeliatus sum-         -proeliāri (αποθ.) importo-importavi-importatum-importāre effemino-effeminavi-effeminatum-effemināre arbitror- arbitratus sum -       -arbitrāri (αποθ.)		πλένω εκλέγω πολεμώ εισάγω εκθηλύνω νομίζω
Β		studeo- studui-       -studēre habeo-habui-habitum-habēre		ασχολούμαι έχω, θεωρώ
Γ		consisto-constiti-       -consistĕre gero-gessi-gestum-gerĕre sino-sivi-situm-sinĕre remollesco-           -            -remollescĕre		περιορίζομαι διεξάγω, κάνω επιτρέπω γίνομαι μαλθακός
Δ		nutrio-nutrivi-nutritum-nutrīre desilio-desilui-               -desilīre		τρέφω πηδώ κάτω

 

Ουσιαστικα

		1η κλίση	2η  κλίση		3η κλίση
		vita-ae (θ)ζωή agricultura-ae [1](θ) γεωργία	Germani-orum (α) Γερμανοί caseus-i[2] (α) τυρί equus-i (α) ίππος locus-i[3] (α) τόπος bellum-i (ο) πόλεμος studium-ii/i (ο)μελέτη,ασχολία ephippium-ii/i (ο) σέλα vinum-i (ο) κρασί proelium-ii/i (ο)μάχη		pes-pedis (α) πόδι mercator-oris (α)έμπορος homo-inis(α/θ) άνθρωπος venatio-onis (θ) κυνήγι caro-carnis (θ) κρέας/ γεν. πληθ. carnium pellis-is (θ) δέρμα/ γεν. πληθ. pellium civitas-atis (θ) πολιτεία/ γεν. πληθ. civitatum και civitatium nex-cis(θ) θάνατος potestas-atis (θ)εξουσία lac-lactis[4] (ο) γάλα flumen-inis (ο)το ποτάμι
	4η κλίση			5η κλίση
	magistratus-us (α) άρχοντας, αρχή usus-usus (α) χρήση			res-rei (θ) πράγμα

 

Επιθετα – αντωνυμιεσ

frigidissimus-a-um (υπερθετικός βαθμός του frigidus– a –um) πολύ παγωμένος

omnis-omnis-omne (τριγενές κ’ δικατάληκτο επίθετο 3^ης ): όλος-η-ο

militaris-is-e ( τριγενές κ’ δικατάληκτο επιθ. 3^ης):στρατιωτικός

equester –equestris- equestre (τριγενές κ’ τρικατάληκτο επίθ.3^ης): ιππικός

turpis-is-e (τριγενές κ’ δικατάληκτο επιθ. 3^ης):μαλθακός, άπραγος

iners-inertis ( τριγενές και μονοκατάληκτο 3^ης) : μαλθακός

is- ea-id (αντωνυμία δεικτική-επαναληπτική): αυτός

qui-quae-quod (αναφορική αντωνυμία): ο οποίος

se (προσωπική αντωνυμία γ προσώπου): αυτός

 

Επιρρηματα solum (ποσού)=μόνο saepe (χρόνου/ποσού) =συχνά Προθεσεις in +αφαιρ.: στάση σε τόπο cum + αφαιρ. (εδώ) :τρόπο ex + αφαιρ.: από τόπο κίνηση ad + αιτ.: κατεύθυνση σε πρόσωπο

Συνδεσμοι atque (συμπλεκτικός):και cum (επαναληπτικός χρονικός):όσες φορές quod (αιτιολογικός): επειδή ut (παραβολικός): όπως ac (συμπλεκτικός): και -que (εγκλιτική λέξη): και

 

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ

·        Cum civitas bellum gerit: Δευτερεύουσα επιρρηματική χρονική πρόταση, που λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στην κύρια που ακολουθεί, με ρήμα το creantur. Εισάγεται με τον χρονικό επαναληπτικό σύνδεσμο cum και εκφέρεται με οριστική, γιατί η πράξη μας ενδιαφέρει από καθαρά χρονική άποψη, και χρόνου ενεστώτα γιατί δηλώνει την αόριστη επανάληψη στο παρόν και στο μέλλον.

·        quod ea re remollescunt homines: Δευτερεύουσα επιρρηματική αιτιολογική πρόταση, που λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός της αιτίας στην κύρια πρόταση, με ρήμα το non sinunt. Εισάγεται με τον αιτιολογικό σύνδεσμο quod, εκφέρεται με οριστική, καθώς δηλώνει αντικειμενική αιτιολογία· συγκεκριμένα με οριστική Ενεστώτα, γιατί αναφέρεται στο παρόν και δηλώνει το σύγχρονο.

·        atque effeminantur: Δευτερεύουσα επιρρηματική αιτιολογική πρόταση, που λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός της αιτίας στην κύρια πρόταση, με ρήμα το non sinunt. Εκφέρεται με οριστική, καθώς δηλώνει αντικειμενική αιτιολογία· συγκεκριμένα με οριστική Ενεστώτα, γιατί αναφέρεται στο παρόν και δηλώνει το σύγχρονο. Συνδέεται παρατακτικά με την προηγούμενη δευτερεύουσα αιτιολογική με τον συμπλεκτικό σύνδεσμο atque.

·        ut arbitrantur: Δευτερεύουσα επιρρηματική απλή παραβολική-συγκριτική πρόταση που εκφράζει τρόπο. Λειτουργεί ως β΄ όρος σύγκρισης με α΄ όρο τις δευτερεύουσες αιτιολογικές προτάσεις μεταξύ των οποίων παρεμβάλλεται. Εισάγεται με τον παραβολικό σύνδεσμο ut και εκφέρεται με οριστική, επειδή η σύγκριση αφορά δύο πράξεις ή καταστάσεις που είναι (ή θεωρούνται ως) αντικειμενική πραγματικότητα. Συγκεκριμένα χρόνου ενεστώτα (arbitrantur), γιατί αναφέρεται στο παρόν.

 

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

·        ΠΟΙΗΤΙΚΟ ΑΙΤΙΟ

Δηλώνεται:

α) a/ab (όταν η επόμενη λέξη αρχίζει από φωνήεν ή h)+ αφαιρετική, για έμψυχα ονόματα.

π.χ.: Filia a patre amatur.

β) απλή αφαιρετική για άψυχα.

π.χ.:Roma bello deletur.

·        ΣΥΝΤΑΞΗ ΡΗΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΣΗΜΑΙΝΟΥΝ “ΔΙΑΤΑΖΩ”, “ΑΠΑΓΟΡΕΥΩ”, “ΑΝΑΓΚΑΖΩ” (iubeo, veto, prohibeo…)

α) με απαρέμφατο ενεργητικής φωνής (+ υποκείμενο σε αιτιατική), όταν δηλώνεται ο δράστης της ενέργειας

π.χ.: Caesar legatos frumentum in castra importare iubet.

β) με απαρέμφατο παθητικής φωνής, όταν δεν ενδιαφέρει να δηλωθεί ο δράστης της ενέργειας. Σ’ αυτήν την περίπτωση, το ποιητικό αίτιο συνήθως παραλείπεται, ως εύκολα εννοούμενο.

π.χ.:Caesar castra muniri iubet (a militibus).

·        Χρησιμοποιείται και η παθητική φωνή για να δηλωθεί η άμεση αυτοπάθεια.

π.χ.: Germani carne nutriuntur (= Germani carne se nutriunt).

 

ΑΣΚΗΣΕΙΣ

1.     Να κλιθούν οι συνεκφορές: locis frigidissmis, equestribus proeliis, res iners.

 

2. Να γίνει χρονική αντικατάσταση στην ενεργητική φωνή και στο ζητούμενο πρόσωπο:

student (γ´ πληθ.)/ sinunt (β´ ενικό)/ gerit (β´ πληθ.)/ desiliunt (γ´ ενικό)/ consistit (α´ πληθ.)/ nutrio (γ´ πληθ.)

 

3.    Να κλιθεί η οριστική ενεστώτα ΠΦ: lavantur, gerit, habetur, adfecit, nutriuntur.

 

4. Nα µεταφέρετε στην αντίστοιχη πτώση ή στο αντίστοιχο πρόσωπο του άλλου αριθµού τους κλιτούς τύπους των παρακάτω προτάσεων. Οι προτάσεις που θα προκύψουν να είναι νοηματικά αποδεκτές.

α) Hostes pedibus proeliantur.

β) Civitas in magno periculo fuit.

γ) Illi in fluminibus lavantur et locis frigidissimis pelles solum habent.

δ) Hi, quorum vita in studiis rei militaris consistit, audacia proeliantur.

 

     5. Nα συµπληρώσετε τα κενά επιλέγοντας από τις λέξεις που δίνονται µέσα στις παρενθέσεις τη λέξη που κάθε φορά απαιτείται, αφού τη µεταφέρετε στον κατάλληλο τύπο. Tα ρήµατα µε τα οποία θα συµπληρώσετε τα κενά, να τεθούν σε οριστική παθητικού ενεστώτα. Οι προτάσεις να είναι νοηµατικά αποδεκτές.

α) In ..................... pericula audacia (αφαιρ.) ................................. (bellum, propulso)

β) Hic ab illo .................................... ut magister a ........................ (honoro, puer)

γ) Civitas ......................... .................................. (contineo, lex)

δ) Leges a bonis ..................... libenter ................................. (vir, servo)

ε) Iniuria ab illis .............................., populus ................................ et ............................... imperium adimit. (concito, rex, aperio)

 

      6. Nα κάνετε τις απαιτούµενες διορθώσεις ώστε οι προτάσεις που ακολουθούν να είναι συντακτικά και νοηµατικά αποδεκτές.

α) Vita incolarum illae terrae in agricultura et in venatione consistebant.

β) Germani in locos frigidos solum pelles habebant.

γ) Germani homines ingentis magnitudinis existimantur.

δ) Germani venationis et studiis rei militaris amabant.

 

7. Να απαντηθεί η άσκηση 3 του βιβλίου.

 

8. Να μετατραπεί η ενεργητική σύνταξη σε παθητική:

α) Cassius eum aspicit

β) Cassius iterum se somno dat

γ) Terror Cassium concutit

δ) Germani non student agriculturae

ε) Cum civitas bellum gerit.

9. Να μετατραπεί η παθητική σύνταξη σε ενεργητική:

α) Magistratus creantur cum vitae necisque potestate (a Germanis)

β) ephippiorum usus res iners et turpis (a Germanis) habetur.

 

10. Nα µεταφραστούν στα Λατινικά οι προτάσεις:

α) Oι κάτοικοι ασχολούνται µε τη γεωργία και µε το κυνήγι.

β) Oι Γερµανοί πιστεύουν ότι µε το κρασί οι άντρες γίνονται µαλθακοί και εκθηλύνονται.

 

11. Nα αντιστοιχίσετε τις λατινικές λέξεις της A΄ στήλης µε τις σηµασίες που δίνονται στη B΄ στήλη αναγράφοντας µέσα στο πλαίσιο τον αριθµό της αντίστοιχης λέξης της A΄ στήλης. Στη B΄ στήλη υπάρχει µία σηµασία της οποίας δεν δίνεται η αντίστοιχη λατινική λέξη, την οποία θα πρέπει να συµπληρώσετε, ενώ στην A΄ στήλη υπάρχει µία λατινική λέξη της οποίας δεν δίνεται η αντίστοιχη σηµασία, την οποία επίσης θα πρέπει να συµπληρώσετε:

      

Α                                       Β

1) agricultura                                                 παγωµένος

2) caseus                                                        εκθηλύνω

3) frigidus                                                      ποτάµι

4) desilio                                                        νοµίζω

5) arbitror                                                     έµπορος

6) sino                                                             επιτρέπω

7) remollesco                                                 τυρί

8) flumen                                                        γεωργία

9) ...........................                                           ..................................

 

12. Να βρείτε τις λέξεις του κειμένου με τις οποίες έχουν ετυμολογική συγγένεια οι παρακάτω:

σόλο, νέκυς, στούντιο, μιλιταρισμός, βιταμίνη, σάλτο, οίνος, πεζῇ, πέλμα.

 

13. Nα εξετάσετε αν οι παρακάτω προτάσεις ανταποκρίνονται στο νόηµα του κειµένου και να σηµειώσετε την ένδειξη Σωστό / Λάθος δίπλα σε καθεμιά:

α) Germani in mari lavantur.

β) Germanorum vita omnis in agricultura consistit.

 γ) Germani usum ephippiorum rem turpem arbitrantur.

δ) Germani vino homines remollescere atque effeminari arbitrantur.

ε) Magistratus Germanorum potestatem vitae necisque habent, cum civitas bellum gerit.

 

14. Αφού διαβάσετε το παρακάτω απόσπασμα από το βιβλίο του C. Tacitus “Germania” και το κείμενο του Julius Caesar “De bello Gallico” στο βιβλίο σας, να γράψετε ένα σύντομο κείμενο με τα χαρακτηριστικά του γερμανικού λαού σύμφωνα με τους δύο συγγραφείς.

“Εγώ συμφωνώ με κείνους που έχουν τη γνώμη ότι οι λαοί της Γερμανίας αποτελούν ένα ιδιαίτερο έθνος, ανόθευτο, όμοιο μόνο προς τον εαυτό του, χωρίς καθόλου να έχει μολευτεί από επιμειξίες με έθνη άλλα. Όποτε δεν ξανοίγονται σε πόλεμο, περνούν τον καιρό τους όχι τόσο σε κυνήγια όσο σε απραξία, παραδομένοι στο φαΐ και στον ύπνο. Καθένας από αυτούς τους πολύ γενναίους και πολεμικούς με τίποτε δεν ασχολείται. Έχει εγκαταλείψει τη φροντίδα για το σπίτι, τους εφέστιους και τους αγρούς στις γυναίκες, στους γέρους και σε οποιονδήποτε ανίσχυρο στην οικογένεια.[…] Ένοπλοι, πηγαίνουν στις δουλειές τους και όχι λιγότερο συχνά σε συμπόσια. Δεν είναι ντροπή για κανέναν να ενώσει τη μέρα με τη νύχτα πίνοντας.[… ]Για ποτό διαθέτουν έναν χυμό από κριθάρι ή στάρι, που παρουσιάζει μία ζύμωση κάπως ανάλογη με εκείνη του κρασιού. Αυτοί που κατοικούν κοντά στις όχθες αγοράζουν και κρασί. Οι τροφές είναι απλές: καρποί άγριοι, κυνήγι νωπό ή γάλα πηγμένο. Την πείνα τους την ικανοποιούν χωρίς προετοιμασίες και ορεχτικά. Όμως για τον πόθο του πιοτού δε δείχνουν την ίδια εγκράτεια. Ως Γερμανοί έχουν μεγάλη ευφυΐα και εφευρετικότητα. Τοποθετούν για αρχηγούς τους καλύτερους, υπακούουν σ’ αυτούς τους αρχηγούς, κρατούν στη μάχη την παράταξη, και ακόμα, κάτι που είναι σπανιότατο, σύμφωνο μόνο με τη ρωμαϊκή πειθαρχία, εμπιστεύονται πιο πολύ τον αρχηγό παρά το στράτευμα … “

Cornelius Tacitus, “Γερμανία”, μετάφραση Γιώργος Ιωάννου, δημοσιευμένο στο περιοδικό Εκηβόλος, Τεύχη 8-9, Καλοκαίρι-Φθινόπωρο 1981.

 

15. Να κυκλώσετε τη σωστή ερμηνεία στις παρακάτω λατινικές φράσεις:

 

·        urbi et orbi	·        prima facie	·        modus operandi
i.             ένα και το αυτό	i.             είναι αποδεδειγμένο	i. τρόπος ζωής
ii.            μέση οδός	ii.        εκ πρώτης όψεως	ii.τρόπος ενέργειας
iii.          παντού	iii.        μετά το γεγονός	iii. τηρουμένων των αναλογιών

 

---

[1]Δεν σχηματίζει πληθυντικό αριθμό

[2] Δεν σχηματίζει πληθυντικό αριθμό

 

[3] ετερογενές. Συγκεκριμένα σχηματίζει: ενικό αριθμό ως αρσενικό (locus -i) = τόπος και πληθυντικό αριθμό ως ουδέτερο (loca -orum) = τόποι (ετερογενές) και ως αρσενικό (loci -orum) = χωρία βιβλίου (ετερόσημο).

[4] δεν έχει πληθυντικό αριθμό